Zatrzymaj astmę na starcie

Coraz więcej dzieci ma alergię i choruje na astmę. Ale często rodzice i lekarze nie podejrzewają, że malec ma problem ze zdrowiem. Bo u małych dzieci trudno ją rozpoznać. Sprawdź, czy twoje dziecko jest podatne na tę chorobę i jak wyglądają jej pierwsze objawy.

Zatrzymaj astmę na starcie

Do niedawna lekarze byli przekonani, że prawidłowo zdiagnozować astmę można dopiero u dzieci powyżej 6. roku życia, kiedy uda się przeprowadzić  badania i testy potwierdzające chorobę (np. spirometrię). Uważali, że dopiero wtedy należy zacząć leczenie. Dzisiaj wiadomo, że w przypadku astmy nie wolno zwlekać z terapią i czekać, aż dziecko dorośnie. Większość sygnałów zwiastujących astmę można zaobserwować u młodszych dzieci, nawet u niemowląt. I to właśnie takie maluchy powinno się leczyć.

Drażniące alergeny

Najczęstszą przyczyną astmy u dzieci jest alergia (dotyczy to 90 proc. przypadków) i uczulenie na alergeny, takie jak kurz, pleśń, pyłki roślin czy sierść zwierząt. Ale wywołują ją też inne czynniki, np. nawracające infekcje dróg oddechowych. Astmą są również zagrożone dzieci, którym często przepisuje się antybiotyki, mieszkające w dużych miastach, gdzie jest zanieczyszczone powietrze. A także te, których rodzice palą papierosy!

Skąd się bierze astma? Oskrzela poprzez układ cienkich rureczek doprowadzają powietrze do pęcherzyków płucnych. Kiedy alergeny (lub inne drażniące substancje, np. wirusy) docierają do ich błony śluzowej, powstaje w nich stan zapalny. Przy stałym kontakcie z alergenem stan zapalny nasila się, ale po jakimś czasie (bywa, że po kilku latach) doprowadza do tego, że oskrzela stają się nadwrażliwe, zwężają się i zaczynają produkować zbyt dużo wydzieliny zatykającej całkowicie ich światło. Na skutek tego nie dostarczają wystarczającej ilości powietrza do pęcherzyków płucnych. Wydzielina staje się gęsta i lepka, rozwija się obrzęk błony śluzowej, oskrzeliki kurczą się, co prowadzi do duszności. Dziecko zaczyna kaszleć, nie może oddychać, dusi się.

– Gdybyśmy nie czekali do tego momentu, tylko podali dziecku leki przeciwzapalne na samym początku, kiedy ów "pożar w oskrzelach" był niewielki, można by było go ugasić – mówi prof. Piotr Kuna, prezydent Polskiego Towarzystwa Alergologicznego. – Jeśli jednak stan zapalny się rozprzestrzeni, bardzo trudno z nim walczyć. Rozpoznana późno astma niszczy drogi oddechowe dziecka i upośledza rozwój tkanki płucnej.

Płuca dorosłych, u których w dzieciństwie nie leczono astmy, są słabo rozwinięte i źle funkcjonują. Przy leczeniu zaawansowanej astmy trzeba wtedy stosować duże dawki bardzo silnych leków. Dlatego – zgodnie z  najnowszymi wytycznymi dla lekarzy, jakie opublikowała w zeszłym roku GINA (Globalna Inicjatywa na rzecz Astmy) – leczenie należy rozpoczynać już przy pierwszym podejrzeniu, że dziecko ma astmę.

Sygnały jak przy infekcji

Niestety, w tym szybkim postawieniu diagnozy cała trudność. Niełatwo zorientować się, że stan zapalny w oskrzelach dziecka zaczął się toczyć, ponieważ jednym z pierwszych objawów astmy jest tylko nawracający suchy kaszel. Lekarzowi, który rzadko widuje dziecko, trudno odróżnić astmę od innych chorób, które dają podobne objawy, np. infekcji wirusowych układu oddechowego lub refluksu żołądkowo-przełykowego. U niektórych dzieci podczas infekcji (np. wirusowego zapalenia oskrzeli) pojawia się tzw. obturacja (zwężenie oskrzeli). Podczas osłuchiwania dziecka lekarz słyszy charakterystyczne świsty, ale nie jest w stanie określić, czy wywołała je astma, czy infekcja.

– Dlatego, choć wiemy, że w Polsce co ósme dziecko ma astmę, tylko jedna czwarta z nich ma rozpoznaną chorobę – mówi prof. Piotr Kuna. – Reszta jest najczęściej leczona antybiotykami na różne formy zapalenia dróg oddechowych. A niepotrzebnie podawane antybiotyki zaburzają pracę układu odpornościowego dziecka i tylko przyspieszają rozwój astmy. Astma to przewlekłe zapalenie dróg oddechowych i wymaga stałego podawania leków przeciwzapalnych, a nie bakteriobójczych, dlatego w leczeniu tej choroby nie ma miejsca na antybiotyki. W przypadku astmy czas jest na wagę złota. Im szybciej się ją zdiagnozuje, tym większa szansa, że zatrzyma się jej rozwój.

Co sprzyja astmie

Być może twoje dziecko nie ma objawów astmy, ale choroba może wystąpić u niego z dużym prawdopodobieństwem, jeśli skłonność do alergii ma zapisaną w genach albo jest narażone na niekorzystny wpływ środowiska.

Ryzyko wystąpienia astmy zwiększają:Zatrzymaj astmę na starcie
■ Astma i alergia u rodziców. Jeśli ty albo ojciec dziecka macie astmę lub alergię, ryzyko, że dziecko zachoruje, wynosi 30 proc. Jeśli oboje jesteście alergikami lub macie astmę – 70 proc.
■ Dym papierosowy. Jeżeli pali jedno z rodziców, ryzyko wystąpienia astmy u dziecka rośnie trzy razy, jeżeli palą matka i ojciec lub dziadkowie, ryzyko wzrasta pięć razy, a jeżeli dodatkowo pali niania lub dziecko jest narażone na dym w przedszkolu, to ryzyko wzrasta siedem razy. Liczy się stężenie dymu tytoniowego i czas narażenia na kontakt z dymem w ciągu doby.
■ Alergiczny nieżyt nosa. 80 proc. chorych na astmę ma też alergiczny nieżyt nosa. U niemowląt objawia się tzw. sapką (maluch posapuje podczas oddychania, jakby miał zatkany nos), u starszych dzieci – wodnistym katarem, łzawiącymi oczami (nie ma przy tym cech infekcji wirusowej, np. gorączki).
■ Atopowe zapalenie skóry (gdy dziecko nie skończyło roku). Od AZS często zaczyna się tzw. marsz alergiczny (uczulenie na jeden alergen przeradza się w alergię na kolejne), który może zakończyć się astmą. Dzieci, które w pierwszym roku życia miały AZS, potem aż pięć razy częściej chorują na astmę.
■   Antybiotyki. Zabijają sprzymierzeńców w walce z astmą, czyli dobre bakterie zasiedlające układ pokarmowy. Jak wynika z badań przeprowadzonych w Kanadzie na ponad 12 tysiącach dzieci, jednorazowe podanie antybiotyku dziecku w pierwszym roku życia dwukrotnie zwiększa ryzyko zachorowania na astmę! Im więcej antybiotyków, tym większe prawdopodobieństwo zachorowania na astmę.
■ Zanieczyszczone powietrze. W dużych miastach dziecko oddycha powietrzem zanieczyszczonym spalinami, które podrażniają drogi oddechowe. Z badań wynika, że dzieci mieszkające w odległości do 500 metrów od autostrady chorują na astmę pięć razy częściej niż dzieci mieszkające 10 kilometrów od autostrady.


Pierwsze objawy astmy

Możesz pomóc lekarzowi w rozpoznaniu choroby, mówiąc mu o niepokojących objawach.  Na co powinnaś zwrócić uwagę?
KASZEL- Nie lekceważ go, zwłaszcza jeśli się powtarza. Postaraj się zaobserwować, kiedy i w jaki sposób malec pokasłuje. Astmę może zwiastować charakterystyczny kaszel, który:
✗ z suchego zmienia się w wilgotny;
✗ pojawia się zwykle w nocy, po wysiłku, pod wpływem emocji, np. podczas płaczu czy śmiechu, na skutek zmiany temperatury powietrza (np. gdy dziecko wyjdzie na mróz);
✗ bywa sprowokowany przez spaliny samochodowe, intensywny zapach lakieru czy farby, dym z papierosów;
✗ nie mija, nawet jeśli dziecko jest leczone antybiotykami;
✗ po infekcjach wirusowych utrzymuje się kilka tygodni;
✗ jest połączony z wymiotami.
GŁOŚNY ODDECH (tzw. świszczący)- U najmłodszych dzieci zwykle ma związek z wirusową infekcją układu oddechowego, ale jeśli występuje często, jego przyczyną może być astma. Niemowlęta mogą też głośno oddychać i postękiwać w trakcie karmienia – mają wówczas problemy ze ssaniem.
KATAR - Zwiastuje stan zapalny dróg oddechowych, jeśli po trzech dniach nie mija, tylko schodzi w dół i powoduje zapalenie oskrzeli.
ZMĘCZENIE - U kilkuletnich dzieci, oprócz kaszlu, astmę może sugerować nietypowe dla kilkulatka, zbyt spokojne zachowanie: maluch szybko się męczy, nie chce się bawić w gry wymagające wysiłku fizycznego, ma problemy z oddychaniem nawet po krótkim spacerze.

Jak leczyć astmę u małych dzieci


Postaraj się, aby dziecko nie miało kontaktu z alergenem. Lekarz natomiast musi dobrać dawki leków i opracować indywidualny plan leczenia. Dlatego tak ważne jest, abyś miała do niego zaufanie, współpracowała z nim i przestrzegała zaleceń co do prowadzenia terapii w domu.

DIAGNOZA- Podczas wizyty alergolog osłuchuje małego pacjenta, ogląda jego skórę, czasami zleca dodatkowe badania (testy skórne, spirometrię czy testy IGE z krwi). Dodatkowe badania u dzieci poniżej 5. roku życia mogą dawać niemiarodajne wyniki, mimo to lekarz może uznać, że w niektórych przypadkach są konieczne. Jednak w przypadku małego dziecka najważniejszy przy postawieniu diagnozy jest wywiad z rodzicami. Dlatego dobrze przygotuj się do rozmowy z lekarzem. Przeanalizuj czynniki ryzyka wystąpienia astmy u dziecka i opowiedz o swoich spostrzeżeniach specjaliście. Zapisuj w zeszycie albo w kalendarzu niepokojące objawy u dziecka i okoliczności im towarzyszące, np.: "12 kwietnia, godzina 1.30, Kasia ma napad kaszlu, który budzi ją ze snu. Jest niespokojna, płacze. Przestaje kaszleć po 15 minutach. Atak ponawia się po dwóch godzinach". Taki zeszyt z notatkami będzie ogromną pomocą dla lekarza.

Dodał(a): Redakcja , Środa 21.03.2012 (aktualizacja: 2012-03-20)
Ocena:

Dodaj komentarz

Wszystkie komentarze

Awatar
Zaloguj się lub zarejestruj jeśli chcesz dodać komentarz.

Zobacz również

×