Co wolno pracodawcy

Firmy chwytają się bardzo różnych sposobów, aby przetrwać kryzys. Warto znać swoje prawa i wiedzieć, jak w razie czego się bronić, gdy szef chce ci zmienić warunki zatrudnienia lub nie płaci pensji.

Co wolno pracodawcy

Podstawą, która określa twoje zatrudnienie w firmie, zawsze jest umowa. To ona reguluje sposób świadczenia przez ciebie pracy, na nią możesz się powoływać w sporze z pracodawcą. Umowy są różnego typu. Najkorzystniejsza to ta o pracę, czyli tzw. etatowa. Pamiętaj, że po-winna być zawarta na piśmie i podpisana przez ciebie najpóźniej do dnia rozpoczęcia pracy! Jeśli nie podpisałaś jej w tym terminie, domagaj się od pracodawcy pisemnego potwierdzenia jej warunków. Ale praca może być również świadczona na podstawie tzw. Umów cywilnoprawnych (zlecenie, o dzieło, o świadczenie usług i agencyjna). Wtedy jednak nie przysługuje ci wiele praw, np. urlop wypoczynkowy czy minimalna wysokość wynagrodzenia (obecnie to 1276 zł brutto, zaś przy pierwszej pracy – 1020,80 zł brutto).

Jeśli musisz zostać po godzinach Umowa o pracę określa twój czas pracy. Zwykle jest to 8 godzin na dobę (40 godzin w ciągu tygodnia). Jeśli zatem szef każe ci zostawać w pracy dłużej, powinien to traktować jako pracę w godzinach nadliczbowych. Nie może ich być jednak więcej niż 48 tygodniowo (150 godzin w roku kalendarzowym). Te ramy mogą ulec zmianie, jeśli co innego przewiduje układ zbiorowy pracy, regulamin pracy lub zapisy w umowie, którą podpisałaś.

Godziny nadliczbowe prawo dopuszcza w przypadkach:

1. Kiedy jest prowadzona akcja ratownicza lub usuwana awaria (pożar, powódź czy różnego typu awarie maszyn). W takiej sytuacji musisz pracować tak długo, jak wymaga tego sytuacja.

2. Gdy pojawią się szczególne potrzeby wymagające pracy poza normalnymi godzinami. Kodeks pracy nie definiuje „szczególnych potrzeb”. To szef decyduje, czy takie się pojawiły.


Ale chodzi tylko o wyjątkowe, nieprzewidywalne sytuacje. Co ważne, pracę w godzinach nadliczbowych może zlecić tylko pracodawca albo też upoważniona przez niego osoba. Wtedy za nieuzasadnioną odmowę grozi ci nawet zwolnienie dyscyplinarne. Jest grupa pracowników, którym szef bez względu na sytuację nie może nakazać pracy w godzinach nadliczbowych. Są to: kobiety w ciąży, niepełnoletni, osoby niepełnosprawne i zatrudnione na stanowiskach pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia.

Gdy firma nie płaci pensji.


1. Wtedy najlepiej złożyć skargę do Państwowego Inspektoratu Pracy. Po zbadaniu sprawy inspektor nakaże wypłatę. Przy zgłoszeniu warto poprosić o zachowanie w tajemnicy swojej tożsamości.

2. Możesz też udać się do sądu pracy z pozwem o zapłatę należnego ci wynagrodzenia (do wysokości 75 tys. zł pozew składa się w sądzie rejonowym). W takiej sprawie jesteś zwolniona z kosztów sądowych (z jednym zastrzeżeniem – gdy chodzi o kwotę wyższą niż 50 tys. zł, trzeba zapłacić 5-proc. opłatę).

3. Możesz też rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia. Za okres wypowiedzenia powinnaś domagać się odszkodowania! (Jeśli umowa została zawarta na czas określony albo na czas wykonania pracy, przysługuje ci odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za 2 tygodnie).
Oświadczenie o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia składa się na piśmie. Należy w nim podać przyczynę. Składa się je nie później niż miesiąc od uzyskania wiadomości o nie wypłaceniu pensji.

Za pracę w godzinach nadliczbowych przysługuje ci dodatek : - 100% za pracę w nocy, w niedzielę i święta - 50 % za pracę w zwykły dzień.


WARUNKI UMOWY O PRACĘ MOŻNA ZMIENIĆ

Nasz ekspert, Aleksandra Zagajewska prawnik z Okręgowego Inspektoratu Pracy w Warszawie, wyjaśnia, w jakich okolicznościach i w jakiej formie.


■ Czy pracodawca ma prawo obniżyć pensję pracownika albo zmniejszyć mu liczbę godzin pracy w trakcie trwania umowy? Pracodawca może zmienić warunki umowy o pracę (m.in. wysokość wynagrodzenia bądź wymiar etatu) w dwojaki sposób. Jednym z nich jest porozumienie stron – proponuje wtedy nowe warunki zatrudnienia, ale musi uzyskać na to zgodę pracownika. Drugą możliwością jest wręczenie pracownikowi wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy i płacy. W takiej sytuacji zastosowanie mają przepisy dotyczące wypowiedzenia umowy o pracę (nowe warunki będą obowiązywać po upływie okresu wypowiedzenia). Zarówno porozumienie stron, jak i wypowiedzenie warunków umowy o pracę wymagają formy pisemnej. Co więcej, wypowiedzenie umowy zawartej na czas nieokreślony musi zawierać uzasadnienie – dlaczego dokonuje się zmian w warunkach pracy i płacy.

■ Czy jeśli pracodawca wręczy nam wypowiedzenie zmieniające warunki pracy albo płacy, musimy wyrazić zgodę na ich zmianę? Pracownik ma czas na zastanowienie się do połowy okresu wypowiedzenia (lub do jego końca, jeżeli oświadczenie pracodawcy nie zawiera stosownego pouczenia). Do tego momentu może też odmówić przyjęcia zaproponowanych warunków. Jeśli odmówi, jego umowa o pracę rozwiąże się z upływem okresu wypowiedzenia. Brak oświadczenia pracownika (tak jak i jego zgoda) spowoduje z kolei, iż od dnia po zakończeniu okresu wypowiedzenia zaczną obowiązywać go nowe warunki.  

■ Czy z powodu obniżenia pensji albo zmniejszenia liczby godzin pracownik może domagać się jakiejś rekompensaty? Pracodawca nie zawsze może wręczyć pracownikowi wypowiedzenie zmieniające. Zastosowanie mają tutaj przepisy chroniące określone grupy osób przed wypowiedzeniem. W pewnych sytuacjach, z powodu obniżenia wynagrodzenia czy wymiaru etatu, pracownikowi chronionemu należy wypłacać dodatek wyrównawczy. Uprawnienie to przysługuje kobietom w ciąży, osobom z objawami choroby zawodowej lub niezdolnym do pracy w wyniku wypadku przy pracy oraz korzystającym z pełnej ochrony przed zwolnieniem na mocy ustawy o zwolnieniach grupowych (osoby w wieku przedemerytalnym, kobiety w ciąży, w trakcie urlopu macierzyńskiego, związkowcy).



SZEFOWI CZASEM GROZI GRZYWNA

■ JEŚLI NIE CHCE UDZIELIĆ URLOPU WYPOCZYNKOWEGO Jest on udzielany na pisemny wniosek pracownika i za jego zgodą. Jeśli pracujesz krócej niż 10 lat, masz prawo do 20 dni urlopu, jeśli dłużej – do 26 dni w roku (powinnaś go wykorzystać do marca następnego roku).
■ ZAWIERA UMOWĘ CYWILNOPRAWNĄ gdy powinna być zawarta umowa o pracę.
■ NIE POTWIERDZA NA PIŚMIE UMOWY O PRACĘ zawartej z pracownikiem.
■ WYPOWIADA LUB ROZWIĄZUJE UMOWĘ bez wypowiedzenia, narusza przepisy o czasie pracy.
■ SPÓŹNIA SIĘ Z WYPŁATAMI źle je oblicza, nie chce wydać pracownikowi świadectwa pracy. Więcej o swoich prawach znajdziesz na stronach: praca.wieszjak.pl; www.prawopracy.fr.pl; www.prawo.money.pl

Tekst: Aleksandra Gardynik, Polskie Radio
Dodał(a): Redakcja , Piątek 01.04.2011 (aktualizacja: 2011-07-12)
Ocena:

Dodaj komentarz

Wszystkie komentarze

Awatar
Zaloguj się lub zarejestruj jeśli chcesz dodać komentarz.

Zobacz również

×