Dziecko z AZS – jak zapewnić mu odpowiedni komfort?

Atopowe zapalenie skóry to jedna z najczęściej występujących u dzieci alergicznych chorób skóry. Jest dokuczliwa i charakteryzuje się długotrwałym przebiegiem oraz tendencją do nawracania. Dzięki odpowiedniej pielęgnacji, ostrożności i stosowaniu środków leczniczych możemy jednak zapewnić dziecku odpowiedni komfort.

13_Dziecko z AZS - jak zapewnić mu odpowiedni komfort.jpg

Na atopowe zapalenie skóry cierpi ok. 20% ludzi na całym świecie. Jego symptomy pojawiają się najczęściej już w bardzo wczesnym dzieciństwie: w 60% przypadków choroba rozpoczyna się w 1. roku życia, w 30% – między 1. a 5. rokiem życia, a tylko w 20% powyżej 5. roku życia (w tym u osób dorosłych). U niektórych pacjentów AZS przechodzi w postać przewlekłą, charakteryzującą się występującymi na przemian okresami zaostrzenia objawów i remisji. U wielu dzieci w wieku około 7 lat bądź najpóźniej w okresie dojrzewania następuje samoistna remisja choroby. Chorym jest się jednak całe życie. Skóra pacjenta pozostaje sucha i wrażliwa, natomiast nawet po długotrwałym wyciszeniu AZS może powrócić ok. 35. roku życia lub jeszcze później. Objawy tej choroby są niestety bardzo dokuczliwe, zwłaszcza dla małych dzieci – dlatego tak ważna jest prawidłowa pielęgnacja, która ma na celu ich łagodzenie.

Objawy AZS

Pierwsze objawy AZS pojawiają się ok. 3. miesiąca życia i są to plamy rumieniowe (występują w różnych miejscach, najczęściej na policzkach) oraz silny świąd. Niemowlę reaguje na tę dolegliwość niepokojem, rozdrażnieniem, często występują też zaburzenia snu i brak apetytu. Skóra dziecka jest sucha. W poważniejszych przypadkach wysypka skórna obejmuje całą twarz, skórę głowy, tułów, kończyny (zwłaszcza w zgięciach stawowych – w łokciach, pod kolanami, na nadgarstkach). Postać ostra AZS charakteryzuje się występowaniem grudek, pęcherzyków, nadżerek, zgrubień na skórze, złuszczaniem się naskórka (przy postaci przewlekłej) oraz lichenizacją. Wysypkę na zgięciach stawowych obserwujemy przede wszystkim u pacjentów w wieku 3-11 lat, natomiast u młodzieży i dorosłych wystąpić ona może na grzbietach dłoni. Przy najostrzejszej formie choroby może dojść do zajęcia całej skóry (erytrodermii).

AZS szczególnie przykre konsekwencje może wywołać u dzieci do 3. roku życia. Ponieważ skóra małego dziecka jest jeszcze niedostatecznie dojrzała, często dochodzi do wtórnych nadkażeń bakteryjnych, grzybiczych czy wirusowych.

U chorych w każdym wieku występuje nadwrażliwość na liczne kosmetyki i produkty pielęgnacyjne, określone alergeny, wełniane ubrania czy pot.

Jak ulżyć małemu pacjentowi?

W ciągu roku u dziecka może pojawić się średnio ok. 9 nawrotów AZS. Częstotliwość występowania wysypki i świądu można jednak ograniczyć poprzez stosowanie odpowiedniej profilaktyki. Niezwykle istotny jest dobór właściwych kosmetyków pielęgnacyjnych. Zrezygnujmy ze wszelkich płynów do kąpieli, które zawierają substancje zapachowe i mydła. Do kąpieli niemowlęcia możemy używać płatków owsianych lub specjalnych olejków. Podczas suszenia delikatnie przyłóżmy ręcznik do skóry i pozwólmy mu wchłonąć wodę – nie pocierajmy. Specjalny kosmetyk – emolient, jak np. Emolium – na atopowe zapalenie skóry powinien być użyty do nasmarowania dziecka po każdej kąpieli. Pamiętajmy, aby zrobić to, gdy skóra jest jeszcze lekko wilgotna. Zazwyczaj smarujemy emolientem całą powierzchnię skóry 3-4 razy dziennie, zużywając tygodniowo ok. 150-200 g preparatu. Częstotliwość kąpieli i aplikowania kosmetyku powinna być jednak określona przez lekarza.

Ubranka dziecka pierzmy w płatkach mydlanych lub w delikatnych proszkach przeznaczonych dla alergików. Starsi pacjenci powinni pamiętać, że przebywanie w chlorowanej wodzie (np. na basenie) podrażnia skórę. Zbawienny wpływ na chorego będzie miała natomiast kąpiel w morzu lub – w warunkach domowych – w wodzie z solą do kąpieli (np. z Morza Martwego).

Chore dziecko nie powinno przebywać w pomieszczeniach, w których pali się papierosy, w miejscach brudnych, zakurzonych, a także klimatyzowanych. Ubranka muszą być wykonane z naturalnych tkanin, np. bawełny czy jedwabiu (jedwabna odzież lecznicza łagodzi świąd, ogranicza pocenie i obniża ryzyko nadkażeń bakteryjnych). Absolutnie unikajmy jednak wełny. W przypadku współwystępowania alergii zaleca się wyeliminowanie skupisk alergenów – np. przy alergii na roztocza i pleśnie usuńmy z mieszkania dywany i zasłony.

Leczenie AZS

Przy lekkiej postaci AZS oraz w okresie remisji opisana powyżej pielęgnacja powinna wystarczyć. W średnich i ciężkich przypadkach lekarze wybierają odpowiednią postać leczenia ogólnego. Mogą być podane m.in. leki przeciwhistaminowe, glikokortykosteroidy (maksymalnie na 7 dni – to lek „pierwszej pomocy” w przypadku nawrotu choroby), cyklosporyna. Stosowana jest też fototerapia (wysoce skuteczna i wygodna dla pacjenta, lecz niestety niezbyt powszechnie dostępna). Rzadziej stosuje się immunoterapię swoistą oraz leczenie biologiczne.

Pojawienie się u dziecka AZS może mieć przyczynę genetyczną, lecz nie musi tak być. Nie powinniśmy w obawie przed wystąpieniem tej choroby (bądź innych alergii) trzymać dziecka w otoczeniu sterylnym, gdyż to właśnie kontakt z bakteriami czy potencjalnymi alergenami kształtuje system immunologiczny człowieka. Nie warto stosować przy pielęgnacji skóry dziecka np. mydeł bakteriobójczych, które wysuszają naskórek i sprawiają, że staje się on nadwrażliwy. Także kontakt ze zwierzętami domowymi może uchronić małe dziecko przed późniejszym wystąpieniem alergii, które nie mają podłoża genetycznego. Niestety w przypadku stwierdzenia atopowego zapalenia skóry skłonność do alergii u pacjenta jest większa. Wówczas najważniejszym działaniem jest codzienna, systematyczna pielęgnacja oraz podjęcie natychmiastowego leczenia w przypadku nawrotu.


Artykuł powstał we współpracy z marką Emolium